على زمانى قمشه اى

84

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

تدوين اين زيج يا بدست آوردن نكته‌هاى ديگر باشد : « در صفحهء 4 : سه خسوف رصد كرديم در بلدهء كاشان و اوساط قمر از آن استخراج كرديم ، تا آنجا كه گويد : امّا وسط خسوف سوم در شب هجدهم شهريورماه قديم سنهء ست و سبعين سبعمائة يزدجردى بود » ، « در صفحهء 6 : اگر عمر وفا كند و دولت پادشاه جهان ياور گردد رصد باقى كواكب بكنيم و بر آن زيجى وضع كنيم ان‌شاءاللّه تعالى » ، « در صفحهء 7 : و بحسب رصد الغ بيك » ، « در صفحه 9 : واضح باشد كه حضرت مصنف غاية تعديل شمس را كه . . . « 1 » است از اوج شمس در مبدأ سال هشتصد و چهل و يك هجرى كه مبدأ حركات اوساط از آنجا نهاده است كم كرده است » . ( پايان سخنان آقاى اكتايى ) از چند جمله كه مدير فاضل كتابخانه در نامهء خويش ايراد كرده است نويسندهء اين سطور توانست اين اطلاعات را بدست آورد و تا اين اندازه به مطلب پى ببرد : اوّلا آنچه از صفحهء 4 نقل شده است مىرساند كه مؤلف اين زيج از مردم كاشان بوده است و بنابراين غياث الدّين يا معين الدّين است و علاوه بر آنكه در حاشيهء اين زيج به مؤلف آن غياث الدّين تصريح شده است تاكنون در جايى ديده نشده است كه تأليفى را در زيج به معين الدّين نسبت داده باشند پس در انتساب آن به غياث مجال ترديدى نيست . ثانيا اين نسخه به قرينهء عباراتى كه از دو صفحهء 6 و 7 آن نقل شده بايد پس از سال 823 كه الغ بيك دست به كار رصد زده است تأليف شده است و در صورتى كه نسخهء خطى از زيج خاقانى كه در سال 816 نوشته شده موجود است نمىتوان اين نسخه را زيج خاقانى محسوب داشت . ثالثا آغاز فصل ششم كه ابتداى نسخه ناقص است چنين شروع مىشود ، « در تسهيل تقويم كواكب و عروض آنها » و اين عبارت ذهن را متوجه به « زيج

--> ( 1 ) . در اينجا كلمهء ناخوانا بود .